Wkład działalności naukowej

Istnienie systemów ochrony ludności oraz wyspecjalizowanych służb państwowych ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa ludności cywilnej jednak w obliczu zagrożeń do skutecznej i szybkiej realizacji działań ratowniczych niezbędna jest także, choć często niedoceniana, pomoc samego społeczeństwa. Świadomość ludności na temat możliwych zagrożeń występujących na danym obszarze stanowi czynnik niezwykle istotny, szczególnie w sytuacjach kryzysowych. Wyłącznie społeczeństwo posiadające odpowiednią wiedzę na temat otaczających je zagrożeń będzie w stanie wesprzeć właściwe podmioty w działaniu. Z uwagi na powyższe wzrasta rola organizacji pozarządowych na rzecz bezpieczeństwa państwa. Stanowią one ważną część życia społecznego każdego cywilizowanego państwa. Ludność łącząca się w organizacjach pozarządowych bowiem odzwierciedla demokratyczne prawa społeczeństwa obywatelskiego świadomego potrzeby swojego działania dla realizacji określonych celów statutowych na rzecz społeczeństwa. Idea altruistycznej pomocy osobom potrzebującym jest zasadniczym celem działania organizacji non-profit. W Polsce wzrasta znaczenie organizacji trzeciego sektora jednak tylko nieliczne mają możliwości działania w sferze bezpieczeństwa. Wyróżnić należy m.in. Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (WOPR), Polski Czerwony Krzyż (PCK), Ochotniczą Straż Pożarną (OSP) czy Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (GOPR). Wymienione instytucje od wielu lat współpracują z organami administracji publicznej stanowiąc uzupełnienie państwowych służb, straży i inspekcji podczas sytuacji kryzysowych.

Wspomniane organizacje z racji prowadzenia wyspecjalizowanej działalności na rzecz bezpieczeństwa zmagają się z licznymi problemami. Jednym z nich jest utrzymanie stałej gotowości do działania w akacjach ratunkowych. Należy podkreślić, iż spośród wszystkich członków społecznych organizacji ratowniczych tylko część osób może uczestniczyć w działalności ratunkowej. W tym celu niezbędne jest posiadanie optymalnej liczby wyszkolonych, cechujących się dobrym zdrowiem i kondycją fizyczną członków. Wiele organizacji pozarządowych o profilu ratowniczym mierzy się z trudnościami kadrowymi, dlatego też kluczowe jest zachęcenie, szczególnie młodzieży, do działalności w tego typu organizacjach ucząc przy tym empatii i szacunku do życia drugiego człowieka. Dzięki badaniom Instytutu Nauk o Bezpieczeństwie Szkoły Wyższej Wymiaru Sprawiedliwości możliwe jest zwiększenie zainteresowania społeczeństwa członkostwem w ratowniczych organizacjach pozarządowych, które wydatnie podwyższają poziom bezpieczeństwa publicznego, zwłaszcza w obliczu zaangażowania służb, straży i inspekcji w walkę z epidemią COVID-19.

Kluczowe rezultaty działalności naukowej

Działalność badawcza Instytutu w obszarze społecznych organizacji ratowniczych funkcjonujących na rzecz bezpieczeństwa promuje ideę czynnego uczestnictwa ludności w tego typu organizacjach. Przyczyniamy się w ten sposób do rozwiązania problemów kadrowych mających kluczowe znaczenie dla utrzymania ich stałej gotowości bojowej walcząc jednocześnie z negatywnymi stereotypami dotyczącymi m.in. Ochotniczych Straży Pożarnych.

Jak bardzo istotne znaczenie mają organizacje pozarządowe o profilu ratowniczym dla bezpieczeństwa ludności zarówno w wymiarze lokalnym, regionalnym i krajowym wyraźnie pokazała epidemia COVID-19 w Polsce. W sytuacji, gdy państwowe podmioty odpowiedzialne za zwalczanie sytuacji kryzysowych stanęły na granicy wydolności operacyjnej to ratownicze organizacje pozarządowe współodpowiadając za bezpieczeństwo państwa odciążyły ich z części zadań umożliwiając dalsze operatywne funkcjonowanie systemów ochrony ludności. Biorąc pod uwagę, że ratownicy organizacji pozarządowych zmuszeni są często do łączenia tego rodzaju działalności z etatową pracą zawodową utrzymanie ciągłej zdolności bojowej stanowi ogromny wyczyn. Dlatego też tak ważne jest, aby promować i zachęcać młodych ludzi do zaangażowania się w struktury społecznych organizacji ratowniczych.

Charakterystyka głównych wniosków z badań naukowych

Organizacje pozarządowe o profilu ratowniczym realizując swoje czynności nie tylko pomagają organom administracji publicznej, ale również w całości, samodzielnie realizują działania ratownicze redukując koszty wynikające z zaangażowania państwowych podmiotów (OSP, GOPR). Warto podkreślić również bardzo dobre wyposażenie, sposób organizacji i wykorzystania ich potencjału przez państwo. Doskonale obrazuje to przykład najlepszej OSP w Polsce – Ochotniczej Straży Pożarnej w Wesołej (Warszawa).

Ze danych wynika, iż jednostka bardzo często jest dysponowana do powstałych w mieście zagrożeń. Począwszy od 2013 r. średnio raz na dobę zastęp strażacki OSP Wesoła wyjeżdżał do akcji ratowniczo-gaśniczych czym potwierdza wysuniętą wcześniej konkluzję o wysokim poziomie przygotowania ratowników organizacji pozarządowych. Na uwagę zasługuje także 2020 r., szczególny z uwagi na epidemię COVID-19. Ochotnicza Straż Pożarna w Wesołej wyjeżdżała do akcji niemal 2 razy na dobę co dobitnie pokazuje jak duże znacznie miała ta organizacja przy zwalczaniu skutków zagrożeń w czasach pandemii.

Główny badacz i zespół badawczy

Udział w akacjach ratowniczych na terenie Warszawy sprawia, iż OSP Wesoła w dużym zakresie współpracuje z Państwową Strażą Pożarną (PSP), dlatego też ważną rolę odgrywa tu poziom wyszkolenia oraz jakość dysponowanego sprzętu. Wymagania stawiane ochotnikom, są więc dość wysokie, gdyż poziom ich wyszkolenia nie może rażąco odbiegać od strażaków zawodowych. Ratownicy OSP Wesoła uczestniczą we wspólnych ćwiczeniach z Jednostkami Ratowniczo-Gaśniczymi PSP podnosząc swoje umiejętności i wiedzę pożarniczą, a także w organizowanych kursach podstawowych czy specjalistycznych. Niedostrzeganym często potencjałem stanowi także różnorodność specjalizacji strażaków-ochotników wynikający z wykonywanych przez nich na co dzień zawodów. Każdy z nich posiada bowiem doświadczenie z różnych dziedzin, które mogą zostać wykorzystane w akacjach ratowniczych. Ponadto działalność w OSP dla części strażaków-ochotników stanowi pole zbierania doświadczeń na drodze do ubiegania się o pracę w Państwowej Straży Pożarnej. Można więc wnioskować, iż OSP stanowi swoiste zaplecze dla Jednostek Ratowniczo-Gaśniczych PSP.

Dowody wkładu działalności naukowej

Badania nad bezpieczeństwem publicznym Instytutu Nauk o Bezpieczeństwie Szkoły Wyższej Wymiaru Sprawiedliwości w zakresie ratowniczych organizacji pozarządowych działających na rzecz ochrony ludności są doceniane czego dowodem są rekomendacje wydane przez instytucje non-profit [R1]. Wyniki działalności naukowej znajdują się także w monografiach i artykułach naukowych pracowników [R2, R3]. Badania są w dalszym ciągu kontynuowane.

Opis bibliograficzny i streszczenie osiągnięć naukowych

Lp.
Tytuł dowodu wkładu
Rodzaj
Krótka charakterystyka
Autor wraz z zespołem
R1
Rekomendacja badań od organizacji non-profit
rekomendacja
Dokument wydany przez organizacje pozarządową potwierdzający przydatność prowadzonych badań dla rozwiązywania problemów społecznych organizacji ratowniczych
2021
R2
Propedeutyka ochrony ludności w Polsce. Problemy. Możliwości. Perspektywy
monografia
Monografia wychodząca naprzeciw potrzebie usystematyzowania wiedzy z zakresu ochrony ludności. Z punktu teorii nauk o bezpieczeństwie i praktyki bezpieczeństwa przedstawia stan obecny oraz możliwe perspektywy zmian w przedmiotowym zakresie. Opracowanie oparto m.in. o wyniki badań dotyczące możliwości i roli organizacji pozarządowych o profilu ratowniczym w kształtowaniu bezpieczeństwa publicznego. Wykorzystanie pełnego potencjału organizacji non-profit istotnie przyczynić się może do zwiększenia bezpieczeństwa ludności przed wszelkimi zagrożeniami występującymi zarówno w czasie pokoju, kryzysu, wojny i okupacji.
2020
R3
Rola ochotniczych straży pożarnych na rzecz bezpieczeństwa Miasta Stołecznego Warszawa [w:] B. Pacek, T. Szmidtka, K. Jakubczak-Krawczyńska (red.), Organizacje pozarządowe w zapewnieniu bezpieczeństwa państwa, UJK, Piotrków Trybunalski 2017
rozdział
W publikacji ukazano wyniki badań związane z działalnością i potencjałem OSP na rzecz bezpieczeństwa Miasta Stołecznego Warszawy
2017
Zasięg wpływu

Krajowy

Znaczenie wpływu

Przełomowe